چگونگی خاتمه قرارداد در روابط کار


 چگونگی خاتمه قرارداد در روابط کار:

با توجه به اهمیت قرارداد کار، و اینکه امروزه تخصصهای بالایی مانند اشتغال پزشک در بیمارستان و یا مهندس نرمافزار در شرکتی را در بر میگیرد، باید دانست در صورت خاتمه این رابطه، از چه حقوقی برخوردار میباشد. از دیدگاه قانون کار در مواردی ممکن است قرارداد کار منعقده از ابتدا باطل بوده و یا شرایط مندرج در آن غیرنافذ باشد.

موارد خاتمه قرارداد کار:

از جمله موارد آن، جایی است که کارگر برای انجام امری نامشروع و یا غیرقانونی اجیر شده باشد. بهطور مثال اگر شخصی در کارخانه تولید فراورده های غذایی برای تهیه سرکه از انگور استخدام شده باشد، اشکالی پیش نمیآید. لیکن چنانچه در همین کارخانه به منظور مصرف مشروبات الکلی از انگور الکل تهیه شود، نظر به اینکه معامله مزبور بر خلاف شرع و قانون است، کارگر استحقاق دریافت هیچگونه حقوقی را ندارد.

لیکن بر خلاف بطلان که نسبت به روابط گذشته کارگر و کارفرما سرایت دارد، اثر انحلال قرارداد کار نسبت به آینده است.

از سوی دیگر، گرچه آغاز هرسال معمولاً شروع خوبی برای کسانی است که رابطه قراردادی آنها بر قوانین کار استوار میباشد، لیکن پایان فصل زمستان ممکن است هنگام خاتمه دادن به این رابطه و زمان تسویه حساب مالی بین کارگر و کارفرما باشد. زیرا اصولاً میتوان قرارداد کار را به قراردادهای با مدت موقت و نیز برای انجام کار معین و یا قراردادهای دائمی و کار نامعین تقسیم نمود. اهمیت این تقسیم بندی از این جهت است که آثاری که از لحاظ فسخ قرارداد و یا اخراج کارگر برآن مترتب میشود، متفاوت است.

بر اساس قانون کار در قراردادهای مدت دار و یا کار معین، هیچیک از طرفین بهصورت یکطرفه نمیتواند قرارداد را فسخ نماید، بلکه برای خاتمه قرارداد کار راههایی وجود دارد .

لیکن در پاسخ به این سؤال که در قراردادهای کاری که برای انجام فعالیتهای مستمر کارگاه منعقد میشوند، آیا طرفین میتوانند بطور یکجانبه قرارداد را فسخ نمایند، باید به بندهایی که بهموجب اصلاحیه قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر مورخ ۱/۲/۹۴ به قانون کار جاری اضافه گردیده، اشاره کرد. بدین شرح که؛ بر اساس بند (ز) به ماده ۲۱ قانون کار در قراردادهای دائم حق فسخ بنحویکه در قرارداد پیش بینی شده قابل اعمال خواهد بود. بهعلاوه با الحاق بند (ح) به انتهای ماده فوق مقرر شد: بهمنظور جبران کاهش تولید ناشی از ساختار قدیمی، کارفرمایان بتوانند بر مبنای نوآوریها و فناوریهای جدید و افزایش رقابت پذیری تولید، با حصول شرایطی، اصلاح ساختار انجام دهند، که ممکن است ضرورتاً به تعدیل نیرو نیز منجر شود.

در مورد قراردادهای دائمی و کار نامعین (اعم از موقت و دائمی)، باید توجه نمود خاتمه قرارداد چنانچه ذکر شد به لحاظ عوامل قهری و خارج از اراده طرفین به مانند فوت کارگر (به جهت اینکه انجام کار قائم به شخص حقیقی است) و یا از کارافتادگی وی و نیز مواردیکه ارادی است مانند استعفای کارگر صورت میپذیرد.

افزون بر آن، باید یادآور شد در صورت بروز حوادث قهری مانند زلزله، جنگ، حریق، چنانچه این عوامل منجر به از بین رفتن کارگاه شود، به خودی خود قرارداد منفسخ میگردد و الاّ چنانچه امکان اجرای قرارداد دشوار نشود در اینصورت اگر چه قراردادهای دائم و کارهای نامعینی را به حال تعلیق در میآورد، لیکن رابطه قراردادی را پایان نمیدهد.

شیوه تسویه حساب مالی پایان سال در قرارداد های کار:

اولین اقدام بعد از اتمام قرارداد کار تسویه حساب اداری میباشد. این امر ممکن است شامل تحویل ابزار کار، وسائل حفاظتی و ایمنی کار که در کارگاه در اختیار وی بوده و بعضاً ممکن است از صندوق امانات چیزی را به امانت گرفته باشد یا وامی به امور مالی بدهکار باشد.

اقدام بعدی این است که به قسمت امور اداری کارگاه مراجعه و میزان حضور و خدمت خود را کامل معین نموده و میزان روز های حضور در کارگاه، مرخصیهای دریافتی، مرخصی استعلاجی، غیبت مشخص و سپس به حسابداری مراجعه میشود. در این قسمت لازم است اول مطالبات حقوقی و مزایای کارگر محاسبه و در پی آن مزایای پایان کار مشخص گردد. در این ارتباط مزایای پایان کار عبارتند از:

طبق ماده ۲۴ قانون کار کارگر استحقاق دارد به ازای هر سال خدمت معادل یکماه دستمزد حق سنوات دریافت نماید و مطابق اصلاحات اخیر، برای خدمت کمتر از یکسال به ازای هر ماه خدمت معادل دو و نیم روز دستمزد مبنا یا ثابت دریافت نماید.

برای یکسال خدمت منتهی به پایان سال یا قرارداد، معادل دو ماه دستمزد و برای خدمت کمتر از یک سال، به ازای هر ماه خدمت معادل پنج روز دستمزد مبنا یا ثابت عیدی و پاداش به کارگر تعلق می گیرد.

بعضی از کارگاهها بن یا کمکهای نقدی را همراه با دستمزد ماهیانه میپردازند و بعضی از کارگاه ها نیز مبلغ کمکی به آن اضافه نموده و سعی می نمایند که برای کارگر بن خرید تهیه نمایند. به هر صورت اگر به کارگر مبلغ بن پرداخت نگردیده در پایان سال به تعداد ماههای دریافت نشده تا پایان تیر ماه مبلغ سیصد و پنجاه هزار ریال در ماه و از اول مرداد تا پایان سال مبلغ پانصد هزار ریال در ماه پرداخت گردد.

هر نفر در سال حداکثر مجاز به ذخیره نه روز از مرخصی خود میباشد و مرخصیهای استفاده نشده سوخت شده تلقی میشود، مگر اینکه توافقی با کارفرما شده باشد که بهای روزهای مرخصی استفاده نشده را دریافت نماید. گاهی هم در کارگاه ها مرسوم است تمام مرخصی استفاده نشده به صورت ذخیره محاسبه و تسویه حساب می شود. مبنای محاسبه هر روز ذخیره مرخصی استفاده نشده طبق قانون، یک سیام مزایای دریافتی در ماه میباشد.

نکته آخر اینکه از آنجاییکه اخذ رزومه کاری در پیدا کردن کار مناسب در آینده بسیار مهم است، لذا کارفرمایان مکلفّند پس از پایان قرارداد کار بنا به‌ درخواست کارگر، گواهی انجام کار با قید مدت‌، زمان شروع و پایان‌ و نوع کار انجام شده را به وی تسلیم نمایند.

 حق بیمه بیکاری:

اگر نوع بیکاری کارگر غیرارادی است مانند موارد تعدیل نیروی کار که در نتیجه ظهور فناوریهای نوین صورت میگیرد، در اجرای بند (ح) ماده ۲۱ قانون کار (اصلاحی قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر مورخ ۱/۲/۹۴) چنانچه وی بدون قرارداد باشد به استناد ماده دو و هفت قانون بیمه بیکاری در یک کار دائمی با شش ماه خدمت استحقاق دریافت مستمری بیمه بیکاری دارد. اگر نوع همکاری به صورت قرارداد یکساله باشد بهموجب تفاهمنامه شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی با یک سال قرارداد و قطع همکاری غیر ارادی می توان از مستمری بیمه بیکاری استفاده کرد. اگر قرارداد کار دائمی باشد با شکایت از کارفرما امکان دریافت بیمه بیکاری امکانپذیر است و با یک نسخه قرارداد و برگ تسویه حساب و معرفی نامه اداره تعاون کار و رفاه اجتماعی محل کارگاه، دریافت مستمری بیمه بیکاری میسر میگردد.

 

مطالب مشابه :

نظرات :


 نام:
 * نظر: